مێزۆپۆتامیاییەکان بناسە

دەربارەی ئێمە

تیمەکەمان بناسە، شایەتییەکی زیندووی پێکەوەژیانی جوانی مێزۆپۆتامیا. بە پاشخانی جیاواز و زمانی جۆراوجۆر وەک ئارامیی نوێ (سریانی)، کوردی (سۆرانی و بادینی)، عەرەبی، فارسی و ئینگلیزی، هەموومان یەک خولیای هاوبەشمان هەیە: دۆڵمە، باشترین خواردنی عێراقی.

هەر یەکێکمان پەروەردە و پەیوەندییەکی تایبەتی بە خاکەکەمانەوە هەیە، بۆیە چیرۆکی هەر یەکێکمان خۆی گەشتێکە کە ئاڵۆزییەکانی مێژووی عێراق و هەرێمی کوردستانی عێراق پیشان دەدات.

گفتوگۆیەک لەگەڵ گوندنشینێک بە جلی نەریتییەوە لەسەر گردێک

تیمەکەمان

تیمەکەمان شارەزای ڕێگاکردنە لە چیاکان، گەڕان بە کاولە کۆنەکاندا و دۆزینەوەی جوانیی شارۆچکە مێژووییەکانە، و گەشتی دڵگیر پێشکەش دەکات کە لە شوێنە گەشتیارییە باوەکان تێدەپەڕن. مێزۆپۆتامیا تووریزم خۆی تەرخان کردووە بۆ ڕێکخستنی گەشتی سەلامەت و پڕ لە خۆشی بۆ ئەو گەشتیارانەی بە پەرۆشن بۆ ناسینی میراتی دەوڵەمەند و شکۆی عێراق و هەرێمی کوردستانی عێراق.

لانا حەداد

دامەزرێنەر و شوێنەوارناس

لانا حەداد

دامەزرێنەری مێزۆپۆتامیا تووریزم، پێش هەموو شتێک شوێنەوارناسێکە کە زیاتر لە 15 ساڵە لە بواری میراتی کولتووریدا کار دەکات.

لانا لە هەولێر لەدایک بووە و لە منداڵیدا لە دەیەی 1990ـدا لەگەڵ خێزانەکەی ئەو وڵاتەی جێهێشت کە جەنگ وێرانی کردبوو، و لە ئەڵمانیا گەورە بوو. لەوێ شوێنەوارناسیی ڕۆژهەڵاتی نزیکی کۆنی لە زانکۆی گۆتەی فرانکفۆرت خوێند، و پیشەکەی لە ڕێگەی پڕۆژەی جۆراوجۆری میراتەوە بنیات نا، لە هەڵکۆڵینەوە بۆ نۆژەنکردنەوە و بەڵگەدارکردن تا ئامادەکردنی پێشانگا.

بە درێژایی ساڵان، چەندین وتاری ئەکادیمیی بڵاوکردووەتەوە و بەهۆی کارەکانییەوە لە شوێنەوارناسی، میراتی کولتووری و مێژووی مێزۆپۆتامیا لە چەندین دەزگای ڕاگەیاندندا دەرکەوتووە.

بەڵام دوای ساڵانێک کارکردن لەگەڵ ڕابردوو، هەستی کرد هێشتا شتێک کەمە. پاراستنی میراتی کولتووری تەنها پاراستنی شوێن، شتومەک و بیناکان نییە. بەڵکو دروستکردنی پەیوەندییە لە نێوان خەڵک و ئەو شوێنانەی لێیانەوە هاتوون.

ئەزموونی خۆی لە گەورەبوون لە نێوان عێراق و ئەڵمانیادا ئەم تێڕوانینەی دروست کرد. لانا کە لە منداڵیدا نیشتمانەکەی جێهێشت و دواتر وەک شوێنەوارناسێک گەڕایەوە، لەو پەیوەندییە بەهێزە تێدەگات کە خەڵک دەتوانن لەگەڵ شوێنێکدا هەیانبێت، تەنانەت ئەگەر لێی دوور خرابنەوە.

ئەو گەشتیاری وەک دەرفەتێک دەبینێت بۆ دروستکردنی پرد لە نێوان خەڵک، کولتوور و نەوەکاندا، و بۆ ئەوەی مێژووی مێزۆپۆتامیا لە ئێستادا مانادار بکات.

ئەمە لە دڵی مێزۆپۆتامیا تووریزمدایە. لانا لە ڕێگەی گەشتەکانییەوە بە پەرۆشەوە مێژوو و شوێنەوارە دەوڵەمەندەکانی ناوچەکە دەگێڕێتەوە و لە هەمان کاتدا بە دیمەنی سروشت، کۆمەڵگا و چیرۆکەکانی ئەمڕۆوە دەیانبەستێتەوە.

یەکێک لە نزیکترین بابەتەکان لە دڵی، پێکەوەژیانی ئایین، زمان و کۆمەڵگا جیاوازەکانە لە سەرانسەری مێزۆپۆتامیادا. بە بەستنەوەی چیرۆکەکانیان بە شوێنەوار و مێژووی ناوچەکەوە، هیوادارە وێنە باوەکان بشکێنێت و خەڵک هان بدات ئەوە بدۆزنەوە کە بەیەکەوەیان دەبەستێتەوە.

ئەمەش تەنها بۆ سەردانکەرانی بیانی نییە. لەبەر ئەمە بۆ ئەو گرنگ بوو کە مێزۆپۆتامیا تووریزم نەک تەنها خزمەتی گەشتیارانی بیانی بکات، بەڵکو خزمەتی کۆمەڵگای ناوخۆییش بکات. هەندێک لە بە ماناترین پەیوەندییەکان ئەو کاتە دروست دەبن کە خەڵکی ناوخۆیی بە پاشخانی جیاوازەوە لە گەشتەکانی کۆتایی هەفتەماندا یەکتر دەبینن، پێکەوە ڕێپێوان دەکەن، خواردن بەش دەکەن، چیرۆک ئاڵوگۆڕ دەکەن و ناوچەکەی خۆیان لە تێڕوانینێکی جیاوازەوە دەدۆزنەوە.

بۆ لانا، گەشتیاری لە باشترین شێوەیدا ئەمەیە: نەک تەنها پیشاندانی شوێنێک بە خەڵک، بەڵکو دروستکردنی پەیوەندی لە نێوان خەڵک و خاکەکە، مێژووەکەی و یەکتریدا.
ڤان

ئەندازیاری کشتوکاڵ، باخچەی مێزۆپۆتامیا

ڤان

زۆر پێش ئەوەی بێتە ناو مێزۆپۆتامیا تووریزمەوە، ڤان ڕێڕەوێکی زۆری لە چیا و دۆڵەکانی هەرێمی کوردستاندا گەڕابوو. ڕێپێوان تەنها شتێک نییە کە لەگەڵ ئێمەدا دەیکات. ساڵانێکە بەشێکە لە پەیوەندیی ئەو بە سروشتەوە.

ڤان وەک ئەندازیارێکی کشتوکاڵ، تێڕوانینێکی جیاواز دەهێنێتە ناو تیمەکەوە. لە کاتێکدا ڕەنگە کەسانی تر لە پێشەوە ڕێگا پیشان بدەن، زۆرجار ئەو لە دواوەیە و دڵنیا دەبێتەوە کە هەمووان بەدوای یەکدا دێن، کەس بەجێ نامێنێت و هەموو شتێک بە باشی دەڕوات.

ڤان هەروەها هێزی پاڵنەری باخچەی مێزۆپۆتامیایە، پڕۆژەی گەشتیاریی کشتوکاڵیمان. ئەو باخچەکە پەرە پێدەدات و بەڕێوەی دەبات، و زانیاریی کشتوکاڵیی خۆی لەگەڵ ئامانجەکەماندا تێکەڵ دەکات بۆ دروستکردنی شوێنێک کە خەڵک بتوانن تێیدا دووبارە پەیوەندی بە سروشت، خواردن، کشتوکاڵ و یەکترییەوە بکەنەوە.

ڤان بە بێدەنگی لە پشتی پەردەوە هەموو شتێک پێکەوە ڕادەگرێت و بەشێکی سەرەکیی تیمی مێزۆپۆتامیایە، و بەم زووانە دەتوانیت کارەکەی لە باخچەی مێزۆپۆتامیا ئەزموون بکەیت، کە بەم زووانە دەکرێتەوە.

هۆگر

زەویناس، ئاو و کامێرا

هۆگر

هۆگر لە بەردەڕەش لەدایک بووە و لە گەورەییدا هاتووەتە هەولێر، و پەیوەندییەکی قووڵی بە دیمەنە سروشتییەکانی هەرێمی کوردستانەوە هەیە. بە پاشخانێکی زەویناسی، شێوازێکی تایبەتی هەیە بۆ خوێندنەوەی چیاکان و ئاشکراکردنی چیرۆکە شاراوەکانی پشت پێکهاتنیان.

هۆگر حەزی لە ئاستەنگی باشە، بەتایبەتی هەر شتێک کە پەیوەندیی بە ئاوەوە هەبێت. مەلەوانێکی نایاب و ئاوپەرستێکی ڕاستەقینەیە، و لە پشت زۆرێک لە چالاکییە ئاوییەکانمانەوەیە، لە بازدان لە هەڵدێرە بەرزەکانەوە تا گەڕان بەسەر ئاودا بە پادڵبۆرد. کە ئەو لەگەڵت بێت، ڕۆژێک لە سروشتدا هەمیشە پڕە لە وزە، خۆشی و کەمێک سەرکێشی.

هەروەها چاوێکی باشی بۆ جوانی هەیە و بە وردی دەزانێت کەی ساتە نایابەکە بگرێت. جا دیمەنێکی سروشتیی سەرسوڕهێنەر بێت یان وێنەیەکی خۆڕسکی تۆ کە چێژ لە گەشتەکە وەردەگریت، زۆرجار هۆگر لە پشت کامێراکەیە.

ئەگەر حەزت لە ڕیڵز و ناوەڕۆکی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانمانە، ئەوا بە ئەگەری زۆر پێشتر کارەکانی ئەوت بینیوە. هۆگر مێشکی داهێنەری پشت زۆرێک لە ڕیڵزەکانمانە، کە ئەو سەرکێشی، خەڵک و دیمەنانە تۆمار دەکات کە مێزۆپۆتامیا تووریزم دەکەنە ئەوەی کە هەیە.

ڕەشاد

چیاکانی برادۆست و چای سەر ئاگری دار

ڕەشاد

ڕەشاد خەڵکی چیاکانی ناوچەی برادۆستە و چەندین ساڵ لەمەوبەر لەگەڵ خێزانەکەی هاتە هەولێر، بەڵام چیاکان هەرگیز بە تەواوی وازیان لێ نەهێنا.

ڕەشاد کە ئەوینداری ڕاستەقینەی سروشتە، وا دیارە وزەیەکی بێکۆتایی هەیە بۆ ڕێگا چیاییەکان، دۆڵە لێژەکان و هەموو ئەوەی لە نێوانیاندایە. بە چەند زمانێک قسە دەکات و ئەزموونێکی بەنرخ لە کارەکەی لە بواری مرۆییدا لەگەڵ خۆی دەهێنێت. هەروەها ئاگاداری باری سیاسی و ئاسایشە، کە وای لێدەکات هاوڕێیەکی شارەزا و وریا بێت لە ڕێگادا.

لەگەڵ ڕەشاد، گەشت هەرگیز تەنها بۆ گەیشتن بە شوێنەکە نییە. چاوەڕێی چیرۆکی زۆر، پێکەنین و ڕاوەستانی زۆر بکە بۆ وێنەگرتنی گوڵەکان. خۆی گەشتیارێکە، هەم لەناو عێراق و هەم لە دەرەوە، و حەز و خۆشەویستییەکی ڕاستەقینە بۆ دۆزینەوەی شوێنی نوێ لەگەڵ خۆی دەهێنێت.

ئەگەر لەگەڵ ڕەشاد ڕێپێوان بکەیت، شتێک هەیە نابێت لەدەستی بدەیت: چا بەتامەکەی، کە بە شێوەی نەریتی لەسەر ئاگری دار لە چیاکاندا لێی دەنێت.

شێوازێکی جیاوازی گەشتکردن

باوەڕمان بە ڕزگارکردنی گەشتیاری لە داگیرکاری هەیە، بەتایبەتی لە شێوەی گێڕانەوەی مێژووەکەمان.

بۆ چەندین نەوە، شوێنی وەک مێزۆپۆتامیا زۆرجار لە دەرەوە وەسف کراون، وەک شوێنێک بۆ دۆزینەوە، وێنەگرتن و لێکدانەوە.

ئێمە دەمانەوێت چیرۆکێکی جیاواز بگێڕینەوە.

نامانەوێت تەنها بێیت و سەیری مێزۆپۆتامیا بکەیت. دەمانەوێت لەگەڵ ئەو خەڵکەی لێرە دەژین ئەزموونی بکەیت.

بە کونجکۆڵییەوە گەشت بکە.بە ڕێزەوە گەشت بکە.وەک میوان گەشت بکە، نەک وەک تەماشاکەر.

  • واتە گوێگرتن لە دەنگە ناوخۆییەکان.
  • واتە سەیرکردنی ئەودیوی بینا بەناوبانگەکان.
  • واتە تێگەیشتن لەوەی کە میرات تەنها لە مۆزەخانە و شوێنە شوێنەوارییەکاندا نییە. بەڵکو لە کۆمەڵگا، دیمەنی سروشت، نەریت و ژیانی ڕۆژانەشدا زیندووە.
  • و واتە دروستکردنی گەشتیارییەک کە سوودی بۆ ئەو شوێن و خەڵکانە هەبێت کە سەردانیان دەکەین.

گەشتیاریی بەرپرسیارانە

کاریگەرییەکی ئەرێنی لەسەر کۆمەڵگا ناوخۆییەکان

جگە لەوەش، پێشینە بە بەردەوامی و گەشتیاریی بەرپرسیارانە دەدەین، و دڵنیا دەبینەوە کە گەشتەکانمان کاریگەرییەکی ئەرێنی لەسەر کۆمەڵگا ناوخۆییەکان و ژینگە بەجێ دەهێڵن. بۆ نموونە، خۆمان گەنجانی ئەلقۆشمان ڕاهێناوە بۆ ئەوەی نوێنەرایەتیی کۆمەڵگا و مێژووەکەیان بکەن، و هەستی شانازی و خۆشییان تێدا چاندووە کاتێک گەشتی ڕێنمایی بۆ ئێمە و کۆمپانیاکانی تر ڕێکدەخەن.

گەنجان لە پۆلێکدا لە کاتی ڕاهێنانێکی ڕێنمایی گەشتیاریدا
ڕاهێنانی گەنجان لە ڕێنماییکردنی گەشتیاری، شێخان، کانوونی دووەمی 2025

لە گەشتێکدا بەشداریمان بکە کە فرەچەشنیی کولتووری تێیدا گەشە دەکات، مێژوو زیندوو دەبێتەوە و ئەزموونی لەبیرنەکراو دروست دەبن.

مێزۆپۆتامیا تووریزم: لەگەڵ ئێمە بگەڕێ.