گەشتی 2 ڕۆژە · میرات و سروشت

ئاو بۆ نەینەوا

ئیمپراتۆریەتی ئاویی سەنحاریب: جۆگەکان، هەڵکەندراوە بەردینەکان و یەکێک لە یەکەمین پردە ئاوە بەردینەکان.

بەردە بلۆکەکانی پردی ئاوی جەروانە

ئیمپراتۆریەتی ئاویی سەنحاریب. لەم گەشتە دوو ڕۆژەیەدا، ئەو سیستەمە ئاوییە سەرنجڕاکێشە دەگەڕێین کە لە سەردەمی ئاشووریی نوێدا لە ژێر دەسەڵاتی پاشا سەنحاریبدا پەرەی پێدرا.

ئاسایشی ئاو ئاستەنگێکی سەردەمی نوێ نەبوو. زیاتر لە 2,700 ساڵ لەمەوبەر، ئاشوورییەکان چارەسەری داهێنەرانەیان بۆ بەڕێوەبردن و گواستنەوەی ئاو بە ناو سروشتدا پەرە پێدەدا. هەندێک لەم تەکنەلۆجیا و بیرۆکانە لە ناوچە دراوسێکانی وەک ئورارتووە سەرچاوەیان گرتبوو یان لێیانەوە وەرگیرابوون.

سەنحاریب زۆر گرنگی بە دابینکردنی سەرچاوەیەکی ئاوی متمانەپێکراو دەدا بۆ پایتەختەکەی، نەینەوا، و گوندەکانی دەوروبەری. پڕۆژە گەورەکانی ئاوی لە چیاکانەوە بەرەو دەشتەکان دەگۆڕی و دەبرد، و پشتگیریی کشتوکاڵ و دانیشتووانی لە زیادبوونی ناوچەی سەرەکیی ئاشووری دەکرد.

لە ماوەی دوو ڕۆژدا، بەدوای شوێنەواری ئەم تۆڕە کۆنەی ئاودا دەڕۆین، لە جۆگە و ئاوڕۆ هەڵکەندراوەکانی ناو بەردەوە تا هەڵکەندراوە گەورەکان و پردە ئاوەکان، و دەگەڕێین بزانین چۆن ئاو، سروشت و دەسەڵاتی ئیمپراتۆری بە قووڵی بە یەکەوە بەسترابوون.

بەرنامەی گەشت

بەرنامەی 2 ڕۆژە

  1. ڕۆژی 1

    دهۆک، ماڵتای، فایدە و بەندەوایە

    بە گەڕان لە هەڵکەندراوەکانی ماڵتای (هەلامەتا) دەست پێبکە، کە هونەری گەورەی ئاشووریی نوێ لەوێ بە چیرۆکی پڕۆژە ئاوییەکانی سەنحاریب دەگات. بەردەوام بە بۆ فایدە، بەدوای جۆگە کۆنەکەدا کە هەڵکەندراوە بەردینە سەرنجڕاکێشەکان لە درێژاییدا ڕیز بوون، پاشان سەردانی بەندەوایە بکە، کە ڕووبارێکی هەمیشە ڕەوان لەوێ خرایە ناو تۆڕە فراوانترەکەی ئاوی ئاشوورییەوە.

    ئارەزوومەندانە: سەردانی دەریاچەی بەنداوی موسڵمانەوەی شەو لە دهۆک

  2. ڕۆژی 2

    خەنس، جەروانە و تۆڕی ئاو بەرەو نەینەوا

    بەدوای سیستەمە ئاوییەکەدا بڕۆ بەرەو سەرچاوەکانی لە خەنس، کە هەڵکەندراوە گەورەکان و نووسینەکانی سەنحاریب سەرەتای تۆڕی ئاوەکە دیاری دەکەن. بەردەوام بە بۆ پردی ئاوی جەروانە، یەکێک لە یەکەمین پردە ئاوە بەردینە گەورە ناسراوەکان، و بەدوای ئەوەدا بچۆ کە چۆن ئاو بە ناو سروشتدا بەرەو دەشتە بەپیتەکانی نەینەوا دەگوازرایەوە.

    ئارەزوومەندانە: سەردانی سەری جۆگەکە لە باستۆرە

بە درێژایی تۆڕی ئاوەکە

هەڵکەندراوەکانی ماڵتای: لە ناوچەکەدا بە هەلامەتا ناسراوە

چوار هەڵکەندراوە بەردینەکەی ماڵتای، کە لە هەڵدێرەکانی سەرووی دۆڵی دهۆک لە چیای زاوەدا هەڵکەندراون، نموونەی سەرنجڕاکێشی هونەری ئاشووریی نوێن. دیمەنە گەورەکان پاشای ئاشووری لە بەردەم کاروانێکی خوداوەندەکاندا نیشان دەدەن و بە سیستەمە ئاوییە فراوانەکەوە بەستراونەتەوە کە بۆ هێنانی ئاو بەرەو نەینەوا پەرەی پێدرا. ئەم هەڵکەندراوانە، کە بۆ سەرەتای هەزارەی یەکەمی پێش زایین دەگەڕێنەوە، تێڕوانینێکی سەرسوڕهێنەر دەدەن دەربارەی پەیوەندیی نێوان دەسەڵاتی پاشایەتی، ئایین و ئاو لە سروشتی ئاشووریدا.

هەڵکەندراوەکان و جۆگەی ئاوی فایدە

لە فایدە، تووشی تێکەڵەیەکی نایابی ئەندازیاریی کۆنی ئاو و هونەری گەورە دەبین. لە درێژایی جۆگەیەکی کۆندا، هەڵکەندراوە بەردینە گەورەکان ڕاستەوخۆ لە دیوارە کلسییەکاندا هەڵکەندراون، کە پاشای ئاشووری و کەسایەتییە خوداییەکان نیشان دەدەن.

جۆگەکە بەشێک بوو لە سروشتێکی ئاویی فراوانتر کە لە سەردەمی ئاشووریی نوێدا پەرەی پێدرا، و بەڕێوەبردنی ئاوی بە کشتوکاڵ، نیشتەجێبوون و دەسەڵاتی پاشایەتییەوە دەبەستەوە. هەڵکەندراوەکان خودی جۆگە ئاوەکە دەکەنە ڕاگەیاندنێکی گەورەی دەسەڵاتی پاشایەتی و کۆنترۆڵکردنی سروشت.

هەڵکەندراوێکی بچووک لە بەندەوایە

بەندەوایە گوندێکی بچووکە لە یەکەم زنجیرەکانی چیاکانی زاگرۆسدا، کە چەند کانییەکی سروشتی لەوێ بە یەک دەگەن و ڕووبارێک دروست دەکەن کە بە درێژایی ساڵ دەڕوات.

ئەمڕۆ، شوێنێکی خۆشەویستی هاوینەیە بۆ کۆمەڵگەی مەسیحیی ناوخۆیی، کە دێن بۆ چێژوەرگرتن لە ئاو، سێبەر و دیمەنی شاخاوییەکەی.

بەڵام ڕووبارەکە بەشێک بووە لە چیرۆکێکی زۆر کۆنتر. لە سەردەمی ئاشووریی نوێدا، بەشێک لە ئاوەکەی وەک بەشێک لە تۆڕە ئاوییە گەورەکەی ناوچەکە ئاڕاستە کرا و گۆڕدرا، و ئەم دیمەنە شاخاوییە ئارامەی بە سیستەمە ئاوییە فراوانترەکەوە بەستەوە کە پشتگیریی ناوچەی سەرەکیی ئاشووریی دەکرد.

سەری ئاو لە خەنس

لە خەنس، سەنحاریب هەڵکەندراوی گەورەی بەردین و نووسینی بزماریی بەجێهێشتووە کە باسی پڕۆژە گەورەکانی دابینکردنی ئاو بۆ نەینەوا دەکەن.

لێرەدا، تووشی سەرەتای ئەم سروشتە ئاوییە نایابە دەبین، کە جۆگەکان لە چیاکاندا هەڵکەندران بۆ کۆنترۆڵکردن و ئاڕاستەکردنی ئاو بەرەو ناوچەی سەرەکیی ئاشووری. ئەم شوێنە هەروەها هەندێک لە گەورەترین هەڵکەندراوە بەردینە کراوەکانی عێراقی تێدایە، و ئەندازیاری، پڕوپاگەندەی پاشایەتی و وێنەی پیرۆز لە یەک دیمەنی سەرنجڕاکێشدا کۆدەکاتەوە.

پردی ئاوی جەروانە

پردی ئاوی جەروانە یەکێکە لە یەکەمین پردە ئاوە بەردینە گەورە ناسراوەکانی مێژوو. لە سەردەمی فەرمانڕەوایی پاشا سەنحاریبدا وەک بەشێک لە سیستەمە ئاوییە فراوانەکەی دروستکرا، و ئاوی بە سەر دۆڵێکدا دەگواستەوە بەرەو ئەو جۆگانەی کە ئاویان بۆ دەشتەکانی دەوروبەری نەینەوا دابین دەکرد.

کاری بەردینی بە وردی دروستکراو و هەزاران بلۆکی هەڵکەندراوی، توانای ئەندازیاریی سەرنجڕاکێشی شارستانییەتی ئاشووریی نوێ و قەبارەی زۆر گەورەی وەبەرهێنانی سەنحاریب لە بەڕێوەبردنی ئاودا نیشان دەدەن.

بە یەکەوە، خەنس، فایدە و جەروانە بەشە جیاوازەکانی یەک سیستەمی نایاب ئاشکرا دەکەن، لە گرتن و ئاڕاستەکردنی ئاوی چیاکانەوە، تا گواستنەوەی بە ناو سروشتدا و لە کۆتاییدا دابینکردنی ئاو بۆ دەشتە بەپیتەکانی دەوروبەری نەینەوا.